Tekerlekli sandalye minderi seçerken önce kullanıcının günde kaç saat oturduğuna ve kendi başına pozisyon değiştirip değiştiremediğine bakın. Gün boyu oturan ve ağırlığını kendisi kaydıramayan biri için hücreli havalı minder genellikle en güvenli seçimdir. Kısa süre oturan ve rahat hareket eden biri için iyi bir visko ya da jel minder çoğu zaman yeterli olur. Sonra minderin ölçüsünü sandalyenin oturma genişliği ve derinliğiyle eşleştirin.
Çoğu tekerlekli sandalye, fabrikadan ince bir döşeme ya da basit bir süngerle çıkar. Birkaç saatlik kullanımda bu sorun yaratmaz.
Ama kullanıcı sabah kahvaltıdan akşam yemeğine kadar aynı sandalyede kalıyorsa, kalça kemiklerinin altındaki küçük alan bütün yükü taşır. Minder tam da bu yükü daha geniş bir yüzeye yaymak için var. Aşağıda dört minder tipini, kime uyduklarını ve satın almadan önce ölçmeniz gerekenleri anlatıyoruz. Modelleri görmek isterseniz tekerlekli sandalye minderi kategorimize göz atabilirsiniz.
Öne çıkanlar
Oturduğumuzda vücut ağırlığının büyük kısmı iki kalça kemiğinin (oturma kemikleri) ve kuyruk sokumunun üstüne biner. Sağlıklı biri bunu fark etmeden, birkaç dakikada bir kıpırdanarak dağıtır. Tekerlekli sandalye kullanan birçok kişi ise ya bu baskıyı hissetmez ya da hissetse bile pozisyonunu kendi başına değiştiremez.
Sonuç, aynı küçük cilt alanının saatlerce sıkışması. Bası yarasının nasıl oluştuğunu ve evrelerini havalı yatak rehberimizde ayrıntılı anlattık; aynı mekanizma sandalyede oturan kişi için de geçerli. İyi bir tekerlekli sandalye minderi bu baskıyı daha geniş bir alana yayarak riski azaltmaya yardımcı olur. Tek başına tedavi değildir, ama doğru seçildiğinde günlük bakımın en önemli parçalarından biridir.
Minderin ikinci görevi duruş. Çöken bir oturak, leğeni bir tarafa ya da geriye doğru kaydırır. Kullanıcı farkında olmadan yana yatar, sırtı kamburlaşır, bir süre sonra omuz ve boyun ağrısı başlar. Sağlam bir minder oturma yüzeyini düz ve dengeli tutar.
| Tip | Avantajı | Dezavantajı | Kimin için |
|---|---|---|---|
| Köpük (sünger) | Ucuz, hafif, bakım istemez | Zamanla çöker, ısı tutar | Kısa süreli kullanım, düşük risk |
| Visko (hafızalı köpük) | Vücut şeklini alır, konforlu | Soğukta sertleşir, nem tutabilir, çöker | Günde birkaç saat oturan, kendi başına hareket eden kullanıcı |
| Jel | Basıncı iyi dağıtır, kenarlarda stabil | Ağır, jel yer değiştirebilir, düzenli yoğurulmalı | Orta risk, sabit oturan kullanıcı |
| Hücreli havalı | Basıncı en geniş alana yayar, hafif | Şişirme ayarı ister, delinebilir | Uzun süre oturan, pozisyon değiştiremeyen, yüksek riskli kullanıcı |
Köpük minder, sandalyeyle birlikte gelen standart süngerin bir üst seviyesi. Kalın ve yoğun bir köpük, birkaç saatlik oturmada belirgin rahatlık sağlar. Sorun zamanla çökmesi. Altı ay sonra kalçanın altında iki çukur oluşmuşsa minder artık işini yapmıyor demektir.
Visko, yani hafızalı köpük, vücudun şeklini alarak basıncı biraz daha iyi dağıtır. Ama ısıyı tutar ve soğuk bir arabada sertleşebilir. Yaz aylarında terleme ve nem de visko minderin zayıf noktası.
Jel minderin içinde akışkan bir dolgu var; kullanıcı oturdukça jel kemik çıkıntılarının çevresine yayılır. Kenarları stabil olduğu için transfer sırasında minderin altınızdan kaymasını sevmeyenler jeli tercih eder. Dezavantajı ağırlığı ve jelin zamanla bir tarafa toplanması. Jel minder kullananlara her gün minderi elle yoğurup jeli eşit dağıtmaları önerilir.
Havalı minder, birbirine bağlı onlarca küçük hava hücresinden oluşur. Kullanıcı mindere oturduğunda hava hücreler arasında yer değiştirir ve vücut minderin içine gömülür gibi yerleşir. Basınç tek noktada toplanmaz, bütün oturma yüzeyine dağılır. Bu yüzden uzun süre oturan ve yüksek riskli kullanıcılarda ilk bakılan tip havalı minderdir.
Şöyle düşünün: kumda oturmakla tahta bankta oturmak arasındaki fark. Havalı minder kum gibi davranır, ama sizi dibe değdirmez. İşin püf noktası tam burada: minder fazla şişirilirse tahta banka döner, az şişirilirse kullanıcı tabana oturur. İkisi de faydayı yok eder.
Kategorimizde farklı bütçe ve ihtiyaçlara göre beş havalı minder var. Kısaca karşılaştıralım:
| Model | Ölçü / yükseklik | Öne çıkan özellik |
|---|---|---|
| Comfort Plus DM-640 | 40 x 40 cm, 6 cm | Hücreli, kauçuk, pompası ve yıkanabilir kılıfıyla |
| Comfort Plus DM-840 | 40 x 40 cm, 8 cm | Daha yüksek hücreler, daha derin yerleşme |
| REHA-2 | 44 x 40 cm, 7 cm | 1,5 kg, 136 kg kapasite, taşıma çantalı |
| Roho High Profile | 40 x 40 cm'den 48 x 48 cm'ye 6 ölçü | Yüksek profilli bağlantılı hücreler |
| Roho Mosaic | Farklı ölçüler | Tek valf, kolay şişirme, tamir kitiyle |
Kısaca, DM-640 ve DM-840 giriş seviyesinde iyi birer seçenek. Aralarındaki fark hücre yüksekliği: 8 cm'lik DM-840'ta kullanıcı biraz daha derine oturur.
REHA-2'nin 44 cm genişliği 45 cm oturaklı sandalyelere daha iyi uyar. Roho minderler ise ölçü seçeneği en geniş olan ürünler. Roho'nun iki modeli arasındaki farkı ve doğru şişirme adımlarını Roho havalı minder rehberimizde ayrıca anlattık.
En sık yapılan hata, minderi sandalyeden bağımsız almak. Minderin genişliği ve derinliği, sandalyenin oturma genişliği ve derinliğiyle aynı ya da çok yakın olmalı. 45 cm genişlikteki bir sandalyeye 40 cm'lik minder koyarsanız iki yanda 2,5 cm boşluk kalır. Minder oturakta kayar, kullanıcı da minderin kenarına denk gelen yerde dengesiz oturur.
Ölçmek için sandalyenin oturma döşemesini kolçak boruları arasından yatay olarak ölçün; bu oturma genişliği. Sonra sırt borusundan oturağın ön kenarına kadar ölçün; bu da oturma derinliği. Bu iki sayıyı minderin ölçüsüyle karşılaştırın.
Bir de yükseklik konusu var. 8 cm'lik bir minder, kullanıcıyı 8 cm yukarı çıkarır. Bu durumda kolçaklar alçak kalabilir, ayaklar ayaklıktan kalkabilir, masaya yaklaşmak zorlaşabilir. Kalın bir minder alıyorsanız ayaklık ve kolçak ayarını da birlikte yapın.
Örneğin 74 yaşındaki bir kullanıcı düşünün. Günde iki saat kadar tekerlekli sandalyede oturuyor, gerisini koltukta ve yürüteçle geçiriyor, kalkıp oturmayı kendi başına yapabiliyor. Bu kişi için kaliteli bir visko ya da jel minder çoğu zaman yeterli. Havalı minderin şişirme takibine gerek yok.
Aynı evde felç geçirmiş ve gün boyu sandalyede kalan bir aile büyüğü olsun. Kendi başına öne eğilip ağırlığını kaydıramıyor, kalçasında his azalmış. Bu kullanıcı için havalı minder neredeyse şart. Üstelik minderi almak yetmez; her gün elle kontrol etmek ve bakım verenlerin her 30 dakikada bir kısa da olsa pozisyon değiştirmesine yardım etmesi gerekir.
Bir minder ancak bakımı yapıldığı sürece işini yapar. Haftalık ve aylık bakım için şu adımları öneriyoruz:
Bu adımlar, Amerika'daki omurilik yaralanması bilgi merkezi MSKTC'nin tekerlekli sandalye bakım kılavuzunda önerilenlerle de örtüşüyor.
Açıkçası en pahalı havalı minder bile, kullanıcı saatlerce kıpırdamadan oturursa riski tamamen ortadan kaldırmaz. Minder, pozisyon değiştirmeyi kolaylaştıran ve aradaki süreyi daha güvenli hale getiren bir yardımcı. Kullanıcı kendi başına öne eğilemiyorsa, sırtı geriye yatabilen ya da tilt özelliği olan bir sandalye işi çok kolaylaştırır. Bu sandalyeleri full özellikli tekerlekli sandalye yazımızda anlattık.
Ciltte kızarıklık, kabuk ya da renk değişikliği fark ederseniz bunu bir hekim veya yara bakım hemşiresiyle paylaşın. Minder seçimi böyle bir durumda tedavinin yerine geçmez, ama tedaviyi destekleyen bir parça olabilir. Sandalyenin kendisini değiştirmeyi düşünüyorsanız tekerlekli sandalye modellerimize ve aktif kullanıcılar için aktif tekerlekli sandalye kategorimize bakabilirsiniz.
Uzun süre oturan ve pozisyon değiştiremeyen kullanıcılar için hücreli havalı minder basıncı daha geniş alana yayar. Kısa süre oturan ve kendi başına hareket eden biri için jel ya da visko minder genellikle yeterlidir.
Sandalyenin oturma genişliğini kolçak boruları arasından, derinliğini sırt borusundan oturağın ön kenarına kadar ölçün. Minder bu iki ölçüyle aynı ya da çok yakın olmalı.
Kullanıcı otururken elinizi minderin altına sokun; kalça kemiği ile minder tabanı arasında yaklaşık 1,5-2,5 cm hava kalmalı. Fazla şişirilmiş ya da az şişirilmiş minder faydasını kaybeder.
Minder basıncı dağıtarak riski azaltmaya yardımcı olur ama tek başına önlemez. Düzenli pozisyon değiştirme, cilt kontrolü ve beslenme de en az minder kadar önemlidir.
Köpük ve visko minder kalıcı çukur oluştuğunda, havalı minder hava tutmadığında ve tamir edilemediğinde, jel minder sertleştiğinde ya da sızdırdığında değiştirilmelidir.
Kısacası doğru tekerlekli sandalye minderi; kullanıcının oturma süresine, kendi başına hareket edip edemediğine ve sandalyenin ölçüsüne göre seçilir. Hangi minderin size uyacağından emin değilseniz sandalyenizin ölçülerini ve kullanıcının durumunu bize yazın, birlikte doğru modeli belirleyelim.
